Waarom de consumptie van biologische voeding moet groeien: klimaatverandering maakt dit urgenter dan ooit
Deze zomer is Europa opnieuw geconfronteerd met een realiteit die steeds moeilijker te negeren is.
Recordtemperaturen, langdurige droogte en verwoestende natuurbranden hebben meerdere regio’s getroffen en zetten lokale gemeenschappen, ecosystemen en de landbouwproductie onder druk. Klimaatgebeurtenissen die ooit als uitzonderlijk werden beschouwd, maken steeds vaker deel uit van onze jaarlijkse nieuwscyclus.
Voor iedereen die in de voedingsindustrie werkt, roept dit een belangrijke vraag op:
Welke rol kan ons voedselsysteem spelen bij het creëren van een veerkrachtigere toekomst?
Het verband tussen voedselproductie en milieubelasting
Voedselproductie is afhankelijk van gezonde ecosystemen.
Ze steunt op vruchtbare bodems, stabiele weerspatronen, schoon water en biodiversiteit.
Veel conventionele landbouwsystemen leggen echter een aanzienlijke druk op deze hulpbronnen door intensief landgebruik, kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Naarmate de klimaatverandering versnelt, wordt de veerkracht van deze systemen steeds zwaarder op de proef gesteld.
Hier biedt de biologische landbouw een belangrijk alternatief.
Biologische landbouw is gebaseerd op ecologisch evenwicht, gezonde bodems, biodiversiteit en duurzaamheid op de lange termijn. Het Nederlandse ministerie van Landbouw heeft biologische landbouw expliciet erkend als onderdeel van de oplossing om emissies te verlagen, de waterkwaliteit te verbeteren, biodiversiteit te ondersteunen en de bodemgezondheid te versterken.
Biologische landbouw werkt samen met de natuur
Biologische landbouw is gebaseerd op een eenvoudig principe: samenwerken met natuurlijke systemen in plaats van ertegenin te werken.
In plaats van sterk te leunen op synthetische middelen, richten biologische boeren zich op:
- Het opbouwen van bodemvruchtbaarheid
- Het bevorderen van biodiversiteit
- Het toepassen van gewasrotatie
- Het beschermen van natuurlijke ecosystemen
- Het versterken van de veerkracht op lange termijn
Deze praktijken helpen landbouwsystemen te creëren die beter bestand zijn tegen klimaatgerelateerde uitdagingen, zoals droogte, overstromingen en verlies aan biodiversiteit.
Gezonde bodems zijn bijzonder belangrijk, omdat ze tijdens droge perioden beter water vasthouden en tegelijkertijd bijdragen aan langdurige koolstofopslag.
Met andere woorden: gezonde bodems maken landbouwbedrijven weerbaarder, juist nu die weerbaarheid essentieel wordt.
De transitie is begonnen, maar gaat niet snel genoeg
In heel Europa blijft de biologische landbouw groeien.
Volgens het Bionext-rapport uit 2023, dat gegevens over 2022 presenteert, telde Europa 17,8 miljoen hectare biologische landbouwgrond, goed voor een jaarlijkse groei van 4,4%. In de Europese Unie waren in dat verslagjaar ongeveer 380.000 biologische boeren actief.
Ook de consumentenvraag groeit.
Voor 2022 becijferde het rapport de verkoop van biologische voeding in Europa op €54,5 miljard. Duitsland voerde de markt aan met €15,9 miljard, gevolgd door Frankrijk en Italië.
De cijfers over 2022 voor landen als Denemarken laten zien wat mogelijk is wanneer consumenten, retailers en beleidsmakers zich gezamenlijk richten op duurzaamheidsdoelen voor de lange termijn. In dat jaar vertegenwoordigden biologische producten 13% van de Deense voedingsmarkt, destijds een van de hoogste aandelen ter wereld.
Achter deze bemoedigende cijfers schuilt echter een belangrijke realiteit.
Ondanks jaren van groei liet het rapport zien dat biologische landbouw in 2022 slechts 9,6% van de landbouwgrond in de EU besloeg.
De transitie is gaande.
Maar ze gaat niet snel genoeg.
Biodiversiteit is onderdeel van de oplossing
Klimaatverandering en biodiversiteitsverlies zijn nauw met elkaar verbonden.
Bestuivers, insecten, vogels en gezonde bodemecosystemen dragen allemaal bij aan productieve landbouwlandschappen.
Biologische landbouwsystemen zijn erop gericht deze natuurlijke processen te ondersteunen en de ecologische diversiteit in landbouwgebieden te vergroten.
Wanneer de biodiversiteit afneemt, wordt de voedselproductie kwetsbaarder.
Wanneer de biodiversiteit floreert, neemt de veerkracht toe.
Investeren in biodiversiteit is niet alleen een keuze voor het milieu.
Het is een investering in de toekomstige stabiliteit van onze voedselvoorziening.
Waarom keuzes van consumenten ertoe doen
De transitie naar duurzamere landbouw kan niet plaatsvinden zonder vraag.
Elk biologisch product dat wordt gekocht, geeft een signaal af in de hele waardeketen.
Het stimuleert boeren om over te schakelen. Het geeft retailers vertrouwen om hun assortiment uit te breiden. En het stelt producenten in staat te investeren in duurzame inkoop en productinnovatie.
In 2022 werd de Europese markt voor biologische voeding gewaardeerd op meer dan €54 miljard. Dit toont de omvang van de consumentensteun voor deze ontwikkeling op dat moment.
De groei van biologische consumptie draait niet alleen om het kopen van andere producten.
Het gaat om het creëren van de economische voorwaarden die nodig zijn voor duurzamere landbouw.
De rol van de voedingsindustrie
Voor producenten, retailers en innovatiepartners is duurzaamheid niet langer een nicheonderwerp.
Het wordt steeds meer een kernonderdeel van de bedrijfsvoering.
Consumenten verwachten in toenemende mate transparantie, verantwoordelijkheid en meetbare milieu-impact.
De kans voor onze sector is duidelijk:
Duurzame keuzes toegankelijker maken. Consumenten helpen hun impact te begrijpen. Producten creëren die gezondheid, smaak en verantwoordelijkheid voor het milieu combineren.
Bedrijven die hierin slagen, spelen niet alleen in op veranderende verwachtingen van consumenten.
Ze helpen de toekomst van voeding vorm te geven.
Vooruitkijken
De natuurbranden, droogte en extreme weersomstandigheden in Europa herinneren ons eraan dat klimaatverandering geen probleem van de toekomst is.
Het is de realiteit van vandaag.
Geen enkele oplossing kan deze uitdaging alleen aanpakken.
Het ondersteunen van landbouwsystemen die de bodemgezondheid verbeteren, biodiversiteit beschermen en de milieudruk verlagen, is echter een belangrijke stap vooruit.
Biologische voeding wordt vaak als een trend omschreven.
Misschien is het tijd om er anders naar te kijken.
Niet als trend.
Maar als een van de fundamenten van een veerkrachtiger voedselsysteem.
En hoe eerder we de groei van biologische consumptie stimuleren, hoe sterker dat fundament wordt.
Bron: Bionext. (2023). Bionext Trendrapport 2022. Bionext, Ede, Nederland.